„Religia zabraniała żenić się po raz czwarty. Od czego jednak byli usłużni duchowni. 29 IV 1572 r. specjalnie w tym celu zwołany sobór kościelny, obradujący pod przewodnictwem świeżo mianowanego arcybiskupa nowogrodzkiego Leonida, udzielił carowi odpowiedniego zezwolenia, nie znajdując przeszkód kanonicznych. Ślub z bojarynią Marią Kołtowską odbył się zresztą już poprzedniego dnia. Car rozwiódł się z nią po trzech latach. Kokowska przeżyła swojego byłego męża o lat 42! Zmarła dopiero w 1626 r.
Latem, jak niemal zawsze, można się było spodziewać kolejnego najazdu Tatarów. Monarcha umknął do Nowogrodu. Czuł się źle, był zmęczony, nikomu nie dowierzał, wszędzie dopatrywał się spisków i zdrady. Spisał podówczas testament, jedyny tego rodzaju dokument, który wyszedł spod jego ręki. Iwan skarżył się
„Ciało zaniemogło, dusza choruje, pomnożyły się blizny na duszy i ciele, a nie ma lekarza, który mógłby mnie uleczyć. Szukałem współczucia, nie znalazłem. Pocieszenia nie chciałem. Płacono mi złem za dobro, nienawiścią za miłość ... Bezprawia przeze mnie czynione wywołały gniew Boży. Przez samowolę bojarską zostałem wygnariy, pozbawiony czci i muszę tułać się po świecie". Narzekał na opryczników, którzy stali się zwykłymi bandytami, co wywołało powszechną nienawiść zarówno w stosunku do nich, jak i samego cara. Zwracając się do synów monarcha oświadczał“(16)